زعفران یا همان زرپران چیست؟

زعفران یا همان زرپران چیست؟

با دارینا زعفران همراه باشید…🌷😃🌷

اصل تلفظ زعفران ، زرپران است جالب است بدانید که کلمه زعفران که امروزه باب شده است را در اصل عربی شده زرپران می دانند (زرپران به معنی گلی که برگ هایش مانند زر است ) میباشد . این گیاه از خانواده زنبقیان (Lridaceac) است .

کلیه حقوق مادی و معنوی اثر مرتبط با دارینا زعفران بوده و استفاده بدون منبع از نظر شرعی و قانونی خلاف می باشد ، لطفا فرهنگ سازی کنیم و منبع را درج نمائیم .

 

اصل تلفظ زعفران ، زرپران است جالب است بدانید که کلمه زعفران که امروزه باب شده است را در اصل عربی شده زرپران می دانند (زرپران به معنی گلی که برگ هایش مانند زر است ) میباشد . این گیاه از خانواده زنبقیان (Lridaceac) است که در خارج از ایران آنرا با نام علمی ) Crocous Suitvus یا در تلفظ فارسی ( کِرکُوس سایتِوُِس ) می نامند .

از لحاظ علمی زعفران گیاهی است با مشخصات زیر :

فرمانرو : گیاه

شاخه : گیاهان گلدار

رده : تک لپه ای ها

راسته : مارچوبه سانان

تیره : زنبقیان

سرده : زعفران

 

🌷با کلیک بر روی این متن زعفران قائنات را هم اکنون سفارش دهید🌷

 

زعفران گیاهی علفی و چند ساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر است ( از وسط پیاز یا قاعده ساقه، تعدادی برگ باریک و دراز خارج می‌شوند و از وسط برگ‌ها، ساقه گلدار خارج شده که به یک تا سه گل منتهی می‌شود  .

زعفران گیاهی کم توقع و پربازده است که از نظر اقتصادی بسیار ارزشمند می باشد ، از طرفی این گیاه در زمان هایی آبیاری می گردد که سایر محصولات کشاورزی آب نیاز ندارند و یا اینکه با خطر کم آبی و خشکسالی مواجه نمی باشند . همین امر سبب می گردد تا با توجه به شرایط خاص اقلیمی کشورمان که آب یکی از عوامل محدود کننده در توسعه کشاورزی است ، این گیاه ( زعفران ) گزینه مناسبی برای کاشت در مناطق خشک و نیمه خشک کشور می باشد . برای آینکه بیشتر با آناتومی گل‌ها آشنا شوید باید بدانید که برگ های باریک کشیده و گل بنفش رنگ که شامل : ۳ کاسبرگ و ۳ گلبرگ همرنگ، ۳ پرچم  . مادگی گل شامل : تخمدان غده ای ، خامه و کلاله سه شاخه به رنگ قرمز مایل به نارنجی به طول ۲ تا ۳ سانتی متر ، زعفران تجارتی را تشکیل می دهد و دقیقا این همان قسمتی است که عموم مردم بنام زعفران یا همان زرپران می شناسند . زرپران در بین ادویه هایی که در جهان استفاده می شوند رتبه اول را از نظر گران قیمت بودن  داراست .

 

 

تاریخچه زعفران در جهان :

 اگر بخواهیم پیشینه زعفران را در بین نسل بشر جست و جو کنیم به حدود ۳۵۰۰ سال قبل باز میگردیم ! ریشه و تبار زرپران بومی آسیای جنوب غربی می باشد  وبرای بار اول در یونان باستان کشت شد.

نکته حائز اهمیت این است که در حال حاضر ایران بزرگترین تولید کننده زعفران در جهان به شمار می‌آید

و

نزدیک به نه دهم یا ۹۰% محصول زعفران سالانه جهان را در دنیا  ایران تولید می‌کند .جالب است بدانید که

ایران با ۲۰۰ تا ۳۰۰ تن تولید زعفران در سال مقام اول را داراست

( خراسان جنوبی با تولید حدود ۱۷۰ تن زعفران و سهم ۷۵٫۵ درصدی از تولید این محصول، مقام اول را در کشور داراست )

 اسپانیا با تولید متوسط ۲۵ تن مقام دوم

و

کشورهای هندوستان ، جزایر اسپرون روسیه ، سنگاپور ، مالزی ، ژاپن ، تایوان ، چین ، فرانسه ، ایتالیا ، آلمان ، استرالیا و یونان با تولیدمتوسط ۲۵تن ، مجموعاً مقام سوم را به خود  اختصاص می‌دهند.

 

گونه وحشی گل زعفران احتمالا زعفران (Carteratianos) کارترایتیانوس بوده ، که ریشه آن به (Crete) کرت یا آسیای مرکزی باز می‌گردد البته در این بین توماسی و پالاسی سایر منابع ممکن اند. اکنون گل زعفران یک جاندار پلی پلوئیدی است که خودناسازگار و دارای گامت‌های عقیم نرمی‌باشد؛ این گیاه دارای میوز نابجاست و در نتیجه در تولید مثل مستقل ناتوان می‌باشد .

اگر زعفران گونه جهش یافته کارترایتیانوس باشد ، احتمالا در اواخر عصر برنز در کرت ظهور یافته است .پیش بینی می شود که بشر با انتخاب کارترایتیانوس‌های دارای کلاله بلندتر، آن‌ها را اصلاح نژاد کرده است. زعفران حاصل در منبع گیاه‌شناسی آشوری متعلق به قرن ۷ام قبل از میلاد، به نوشته آشور بانی‌پال باز می‌گردد، و از آنبه بعد به طول ۴ هزاره، مورد تجارت و استفاده قرار گرفته و در درمان بیش از ۹۰ نوع بیماری به کار رفته است .

کلون زعفران به آرامی در بیشتر مکان‌های اوراسیا گسترش یافت، و بعدها به بخش‌هایی از آفریقای شمالی، آمریکای شمالی واقیانوسیه رسید.

 

 

تاریخچه زعفران در ایران :

ایرانیان ضمن صدور زعفران به بسیاری از نقاط جهان باستان، خواص آن را به یونانی‌ها، رومی‌ها، چینی ها و اقوام سامی از جمله عرب‌ها معرفی کردند و شیوه زراعت آن را در سده‌های اول تا چهارم هجری به امت‌های اسلامی اطراف مدیترانه آموختند.

به این ترتیب که نخستین زعفرا نکاری به وسیله ایرانیان تبعید شده توسط معاویه در نواحی شام دایر شد ،  سپس کاشت زعفران در شمال آفریقا و اندلس (اسپانیایاسلامی) و صقلیه (سیسیل) رواج یافت و اقوام ایرانی همچون رستمیان و بنوطبری در انتقال فرهنگ زعفران کاری مؤثر بودند .

مستندات تاریخی تاریخچه زعفران بیانگر این واقعیت است که ایرانیان از روزگاران کهن  به زر و زرپران علاقه و توجهی زیاد داشته‌اند ، به‌طوری‌که درجشن‌ها و سرورها و مجالس بزم و نشاط مانند عروسی‌ها و اعیاد، یا استقبال از بزرگان و زائران زر و زعفران نثار قدم‌ها می‌کردند .

در برپایی با شکوه‌تر این‌گونه آئین‌ها، ضمن آذین‌بندی و آینه‌بندان، سکه‌های زرین و سیمین را به همراه زعفران و گل و نقل بر سر عروس و داماد یا شخصیت‌های مورد نظر و گاهی همه حاضران در این‌گونه مراسم می‌ریختند .

در برخی از مراسم زعفران را به تنهایی یا همراه با مشک و عنبر و عود دود می‌کردند و گلاب می‌پاشیدند . در عصرهخامنشیان نیز زعفران برای تزئین گرده‌های نان و معطر کردن خوراک‌ها به کار می‌رفته‌است. در دوره پارت‌ها زعفران ایران به یونان و روم فرستاده می‌شد ، بعداً چین هم از مشتریان زعفران ایران شد . در عصر ساسانیان کاشت زعفران در قم نیز رایج شد و مرغوبیت محصول آن‌ها شهرت یافت . در همان روزگار زعفران در پرداخت کاغذهای گران‌قیمت کاربرد پیدا کرد، اما پیشتر از آن محلول زعفران به عنوان مرکب تحریر استفاده می‌شد و تا قرن‌ها بعد در ترکیب مرکب‌های تحریر مرغوب به کار می‌رفته‌است.

 

ریشه نام زعفران :

در لغت نامه ریشه‌شناسی آنلاین آمده‌است که واژهٔ زعفران از طریق زبان عربی به زبان‌های دیگر راه یافته و اصل ریشه آن نامعلوماست . در حقیقت در خصوص این واژه نیز مانند بسیاری از واژه‌های دیگر غربی‌ها در مورد منشأ عربی آن به خطا رفته‌اند ریشهاین واژه به پارسی باستان و به سانسکریت برمی گردد و درشاهنامه نیز با تلفظ زعفران آمده‌ است .

به طور مثال پنج مورد را برای شما بیان می نمائیم :

…  نبودند یک تن دژم

همه یال اسپ از کران تا کران

براندوه مشک و می و زعفران

چو آمد به کاووس شاه آگهی

که آمد سیاووش با فرهی

بفرمود تا با سپه گیو و طوس

برفتند …

یا

…  جام زرین دو شست

گرفته ازان جام هر یک به دست

همان صد طبق مشک و صد زعفران

سپردند یکسر به فرمانبران

به زرین عماری و دیبا و جلیل

برفتند با خواسته خیل …

یا

…  سر بانوان بلند

بفرمود یکسر به فرمانبران

زدن دست آن خرد بر زعفران

نهادند بر پشت این نامه بر

که پیش سیاووش خودکامه بر

بگویش که هر چند من …

یا

…  به ابر اندر افراشتند

زمین سربسر کشته و خسته بود

وگر لاله بر زعفران رسته بود

سپردند اسپان همی خون به نعل

شده پای پیل از دل کشته لعل

هزیمت گرفتند …

یا

…  بام و دیوار پرخواسته

نشسته به هر جای رامشگران

گلاب و می و مشک با زعفران

همه یال اسپان پر از مشک و می

درم با شکر ریخته زیر پی

چو کاووس کی روی خسرو …

 

خاطر نشان می نماید که : زعفران در متون عربی سابقه کمتری اززبان فارسی دارد و متون عربی که  زعفران در آنها بکار رفته است به کتب ایرانیانی مانند ابوعلی سینا و رازی برمی گردد . 

جالب است بدانید ( گیاه زعفران بومی ایران و هند است و در هیچ کشور عربی بصورت طبیعی نمی‌روید ) همچنین گفته شده زعفران یا زرفران عربی‌شدهٔ یا تغییر یافته زرپران می باشد . همچنین واژهٔ فارسی برای گیاه زعفران کُرکُم و زَرپَران است که وارد عربی شده و تلفظ زعفران یافته‌است .گفته شده ممکن است واژه

زعفران ریشه اکدی داشته باشد. نام دیگر آن در فارسی میانه به صورت کورکوم (kurkum) تلفظ می‌شود .

 

 

کاربرد های زعفران :

مصارف خوراکی :

استفاده از زعفران در خوراکی هایی مانند : ته چین ، شله زرد ، کماج ، کوکو ها ، کباب ها ، چای زعفرانی و…

مصارف دارویی :

در آينده ­اي نزديك ، زعفران يكي از مهمترين جايگزين­ ها برای برخی از داروهاي شيميايي خواهد بود و صد البته که عناصر گیاهی که از طبیعت گرفته می شوند به نسبت مواد شیمایی دارای اثری ماندگار تر و عوارض کمتری می باشند .

 

استفاده دارویی از زعفران در طب قدیم :

خلط آور

نشاط آور

تحريک کننده معده

محرک قوه باء

برطرف کننده اسپاسم

پيش انداختن قاعدگي

و نيز به عنوان عامل سقط جنين 

كمك به هضم طبيعي غذا، تقويت كننده معده، ضد نفخ

محرك و تقويت كننده تمايلات جنسي

مسكن ، بويژه در درمان دردهاي لثه و قلنج

ضد تومور، جمع كننده راديكالهاي آزاد (خاصيت ضد سرطاني زعفران)

شادي بخش

درمان دردهاي عصبي

آرامبخش

تقويت كننده حافظه

افزایش دهنده تمركز

ضد تشنج

ضد افسردگي

ضد اسپاسم

ضد آلزايمر

ضد پاركينسون

درمان فشار خون

كاهش كلسترول

درمان كم خوني ناشي از كمبود آهن در دختران

درمان آسم

درمان سرماخوردگي

درمان سرفه

درمان كم خوابي

درمان كوفتگي و رماتيسم بصورت استعمال خارجي

درمان اسهال خوني

درمان سرخك

درمان بزرگ شدن كبد و طحال

درمان عفونت دستگاه ادراري

كاهش درصد احتمال بروز بيماريهاي قلبي، تصلب شرائين و افزايش سلامت قلب (بدليل وجود تيامين، ريبوفلاوين و مواد معدني)

افزايش جريان خون در شبكيه ، درمان اختلالات لكه زرد شبكيه در اثر پيري ، بهبود علائم مربوط به رتينوپاتي ايسكميك .

استفاده دارویی از زعفران در طب جدید :

اثرات ثابت شده ضد سرطان

اثرات ثابت شده ضد افسردگی

اثرات ثابت شده در درمان بیماری MS

اثرات ثابت شده در پیشگیری و درمان آلزایمر

اثرات ثابت شده در درمان بیماری های زنانه شامل :

( رفع بی نظمی در قاعدگی ( تنظیم سیکلهای قاعدگی ، نبودن قاعدگی یا قطع قاعدگی ، دردهای با منشائ رحمی ، خونریزی های خارج از اندازه بعد از زایمان )

اثرات ثابت شده افزایش دهنده و تقویت کننده انرژی حیاتی

اثرات ثابت شده بهبود اختلالات حافظه و یادگیری

اثرات ثابت شده افزایش میل جنسی

اثرات ثابت شده کاهش چربی خون

 

 

ترکیبات شیمیایی زعفران :

نوع ترکیب

مقدار

(درصد وزنی)

رطوبت

۱۲-۶

مواد معدنی

۵/۸-۴

فیبر خام

۵-۴

پروتئین ها

۱۴-۱۰

قند کل

۲۷-۲۰

ژنتی بیوسید

۳-۲

گلوکز

۸-۷

فروکتوز

۲-۱

گزیلوز و رامنوز

پنتوزان ها

۷-۶

نشاسته

۷-۶

پکتین ها

۶

صمغها و دکسترین ها

۵/۱۰-۹

اسانس

۳/۰

چربی ها

۸-۵

ویتامین ها

۱۳۸-۳/۰

اکثر ترکیبات شیمیایی زعفران در قسمت کلاله ( رشته های قرمز رنگ زعفران ) قرار داشته و الباقی قسمت های گل تقریبا فاقد این عناصر می باشند :

 ترکیبات شیمیایی موجود در کلاله زعفران شامل :

کربوهیدرات ها

مواد معدنی

موسیلاژ

ویتامین ها ( بلاخص ریبوفلاوین و تیامین )

رنگدانه ها شامل : کروسین ، آنتوسیانین ، کاروتن ، لیکوپن ، زیگزانتین

یک اسانس معطر ترپنیک به نام سافرانال

و مواد طعم دهنده (پیکروکروسین)

 
اصلی ترین مواردی که میتوان به آنها اشاره کرد شامل :

 

رنگ زعفران :

اصلی ترین عامل ایجاد قدرت رنگی در زعفران ترکیبی است بنام کروسین به فرمول شیمیایی O۲۴ H۶۴ C۴۴ . کروسین یکی از چند کاروتنوئید محدود موجود در طبیعت است که به آسانی در آب حل می شود . این حلالیت یکی از دلایل کاربرد وسیع آن به عنوان رنگ دهنده در مواد غذایی و دارویی نسبت به سایر کاروتنوئیدها می باشد . این ماده برای اولین بار توسط Solomon و Carrar به شکل کریستال بدست آمد . 

 

ساختمان شیمیایی کروسین :

علاوه بر کروسین ، زعفران حاوی آگلــیکون کروستین به صــورت آزاد و مقادیر کمی رنگدانه آنتوسیانین می باشد . همچنین رنگدانه های محلول در چربی شامل لیکوپن ، آلفاکاروتن ، بتاکاروتن و زیگزانتین در آن وجود دارد . قدرت رنگی زعفران یکی از پارامترهای عمده تعیین کننده کیفیت زعفران می باشد ( البته این قدرت رنگ دهی در محصولات مختلف زعفرانی شامل دسته ، سرگل ، نگین و پوشال متغغیر است و هر یک استاندارد رنگ دهی خواص خود را دارا می باشد ) قدرت رنگ دهی زعفران با اندازه گیری میزان ترکیبات رنگی موجود در آن در طول موج ۴۴۳ نانو متر بوسیله اسپکتروفتومتر مورد ارزیابی قرار می گیرد . 

 

طعم زعفران :

ایجاد کننده طعم تلخ زعفران گلیکوزیدی بنام پیکروکروسین با فرمول شیمیایی C۱۶ H۲۶ O۷  می باشد . این ماده تلخ و قابل تبلور است و از طریق هیدرولیز اسید ، گلوکز و آلدئیدی بنام سافرانال تولید می کند .

 

عطر زعفران :

بوی زعفران نتیجه ارومای برخی روغن های فرار و اسانس های مخصوصی است که در این ماده وجود دارد.  عامل اصلی این عطر و وی اعجاب انگیز سافرانال می باشد و حدود ۶۰% از ترکیبات فرار زعفران را تشکیل می دهد که در زعفران تازه به صورت پیکروکروسین غیر فرار است ولی در اثر حرارت و به مرور زمان تجزیه شده وآلدئید فرار سافرانال آزاد می گردد .
باید این نکته را لحاظ نمود که سافرانال یک مایع روغنی فرار است و در مجاورت هوا براحتی از بین می رود .

 

 

سابقه کاشت زعفران در ایران  :

(به خصوص زعفران قائنات) به بیش از ۳۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد . این گیاه رنگی و گران‌بهای چندین ساله، بدون ساقه‌است و پیاز دارد و چون درخاک کویر به عمل می‌آید، به طلای سرخ یا طلای کویر شهرت یافته‌است .

برای به دست آوردن یک کیلوگرم زعفران خشک به ۱۱۰/۰۰۰ تا ۱۷۰/۰۰۰ گل زعفران نیاز است . همچنین یک کارگر باید ۴۰ ساعت کار کند تا ۱۵۰/۰۰۰ گل را بچیند .

مرکز اصلی پرورش این گیاه ، مناطق کویری و کم‌آب جنوب  خراسان است و سابقهٔ زعفران کاری در این منطقه، به ۷۰۰سال پیش بازمی‌گردد . زعفران از محدود گیاهانی است که در شرایط سخت زیستی پرورش می‌یابند .

با توجه به آن که جایگاه تاریخی زعفران در ایران بوده و منشأ آن نیز ایران است ، این گیاه  یکی از جذابیت‌های ویژهٔ  ایران به شمار می‌آید .

 برای کشاورزان در خراسان ، زعفران (طلای سرخ) درآمداصلی است . این گیاه تنها دوبار در سال ( اول آبان‌ماه قبل از محصول‌دهی و اوایل آذرماه در پایان محصول‌دهی ) به آب نیازدارد و تا بهار، آب باران و برف برای آن کافی است .

کاشت ، داشت و برداشت آن فرصت‌های فراوان شغلی به وجود می‌آورد ، حمل و نقل آن گران تمام نمی‌شود و توان ارزآوری دارد.

از آماری که به گونه‌ای نه چندان دقیق دربارهٔ زعفران و زعفران کاران ایران منتشر می‌شود، چنین برمی‌آید که بیشتر از صدهزار خانوار، به ویژه در شهرستان‌های تربت حیدریه ، تایباد (طیبات) ، باخرز، گناباد و بجستان در استان خراسان رضوی و شهرستان‌های  قائن ، فردوس، سرایان و بیرجند در استان خراسان  جنوبی و شهرستان‌های اقلید و استهبان در استان فارس ازاین محصول روزگار می‌گذرانند .

زعفران گران ترین گیاه زراعی کره زمین است و تنها گیاهی است که واحد خرید و فروش آن به جای تُن و کیلوگرم، مثقال و گرم است .

 

تلفظ زعفران در کشورهای مختلف :

در زبان ترکی زفرون ( زفرو )

در عربی الزعفران

در انگلیسیsaffron

در اسپانیایی azafrán

در فرانسه safrane

در ایتالیایی zaferano

به هندی zuffron  تلفظ می‌شود .

 

 

سطح زیر کشت ، تولید و صادرات زعفران در ایران :

بر طبق آخرین بررسی و تحقیق های صورت گرفته تا تاریخ ۲۲/۸/۱۳۹۷ اطلاعات زیر صحیح می باشد .

  • سطح زیر کشت : در ایران بالغ بر ۱۰۰۰۰۰ هکتار

  • میزان تولید : حدود ۳۴۰ تن

  • صادرات : حدود ۲۴۰ تن

🌹ایران به عنوان بزرگترین تولید کننده و صادر کننده زعفران در جهان🌹

 

 

رقیب داریم ، چه رقیبی :

نقشه رقیب های کشور ایران در تولید زعفران
نقشه رقیب های کشور ایران در تولید زعفران

آبی کمرنگ : مراکز تجاری عمده در گذشته

آبی پررنگ : مراکز تجاری عمده فعلی

صورتی : مناطق دارای تولید اندک

قرمز : مناطق کوچک رو به رشد

قهوره ای : مناطق عمده

اسپانیا حتی یک تُن تولید زعفران ندارد ولی حدود یکصد تن در سال ۱۳۹۳ زعفران صادر کرده‌است .

📍برخی از واسطه گرهاي بین المللی زعفران را فله یی به برخی از کشورهاي حاشیه خلیج فارس (عمدتا امارات) و یا کشورهاي اروپایی (عمدتا اسپانیا) می فروشند ، و آن کشورها پس از بسته بندي آن را در بازارهاي جهانی می فروشند و ارزش افزوده یی به دست می آوردند📍

 امارات حتی یک مزرعه زعفران ندارد ولی جزو کشورهای عمده صادرکننده زعفران جهان است . افغانستان در سال ۱۳۷۰ حتی یک کیلو تولید زعفران نداشت اکنون سخن از ۱۴ تن تولید می‌زنند . افغانستان برای صادرات زعفران خود به آمریکا و هند و چین هیچ مانع تعرفه‌ای ندارد . رقبای جدیدی از جمله افغانستان ، یونان ، مراکش ، ترکیه و هند در زمینه تولید و تجارت زعفران فعال شده‌اند . چین با روش‌های گلخانه‌ای به تولید زعفران روی آورده‌است.

 

🚀راهکار و پیشنهاد برای دست اندرکاران زعفرانی 🚀

 

_ هرگز اجازه ندهیم افراد سایر کشورها به ایران آمده و مزرعه زعفران به راه بیاندازند .

_ خروج پیاز زعفران توسط مرزهای کشور با دقت بررسی شود .

_ هیچگاه زعفران فله ای یا به اصطلاح کیلویی از کشور خارج نشود .

_ کشاورزان ، سرمایه گذاران و ایده پردازان اقتصادی دست به دست هم بدهند تا ( بسته بندی ، نام تجاری و تجارت الکترونیک ) در بحث زعفران با جدیت پیگیری شود  .

_ شیوه های نوین آبیاری جایگرین روش های قدیمی شوند .

_ شیوه تولید زعفران به سمت تولید زعفران ارگانیک پیش برود .

_ تجهیزات خشک کن مطابق با آخرین تکنولوژی های روز جهان وارد کشور شوند .

_ همت گردد تا کشاورزان بروز باشند و دانش خود را بیش از پیش نمایند ، قطعا یک کشاورز آموزش دیده به نسبت یک فرد عادی بهتر مراقب محصول خویش است .

 

 

‼👈یادمان باشد اینکه بجای تعصب بر روی منطقه تولید زعفران که مثلا بگوئیم زعفران فلان منطقه بهتر است و… سعی کنیم بر روی < زعفران ایرانی > تعصب داشته باشیم تا جایگاه مان در جهان حفظ گردد به علاوه پیشنهادات بالا را به عمل درآوریم و گرنه مانند سایر میراث ایرانی ، زعفران نیز به نام دیگری و به کام دیگری شیرین می آید👉 ‼

 

🌷با کلیک بر روی این متن زعفران قائنات را هم اکنون سفارش دهید🌷

 

مطالب مرتبط و منابع :

صفات ریخت شناسی زعفران

رازهای پنهان زعفران و افسردگی

دستگیری فروشندگان زعفران تقلبی در مشهد

رازهای پنهان زعفران و تقویت چشم

زعفران و بارداری ، آری یا خیر ؟

با سپای از جناب آقای عباس همتی کاخکی ،  استادیار پژوهشکده علوم و صنایع غذایی  که در تهیه و تولید این مطلب یاری نموده و اجازه دادند تا مطلب ایشان در وب سایت درج گردد .
کتب مرتبط با زعفران

 

دانسته های کشاورزان عزیز شهرستان قاینات

 

تحقیقات دارینا زعفران

 

زعفران/https://fa.wikipedia.org/wiki

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

X